Polska

Szlaki turystyczne w Pieninach

Turystyka w Pieninach rozwija się żywiołowo — w ostatnich latach pieszo wędruje tu ok. 0,5 mln osób rocznie, a przepływa na łodziach flisackich w ciągu sezonu ok. 250 tys. osób po stronie polskiej i ok. 20 tys. po stronie słowackiej (trasa Czerwony Klasztor-Leśny Potok). W 1967 r. od 1 V do 31 VIII przełomem Dunajca spłynęło 172 tys. osób, w tym ok. 20 tys. gości zagranicznych z 37 państw. A zatem ogólna frekwencja osób w ciągu roku może osiągać ok. 750 tysięcy. W latach o wyjątkowej frekwencji szlaki Pienin przemierza niemal milion osób. Większość pieszych turystów poprzestaje na wycieczkach w masyw Trzech Koron i Pieninki, toteż główny trzon Pienin jest najbardziej eksploatowanym zakątkiem w Europie. Istnieje więc poważny problem przeorganizowania masowej turystyki tak, aby zmniejszyć szkody w przyrodzie Pienin, które są nie tylko cennym obiektem badań dla naszych naukowców, ale mają też spełniać rolę kulturalno-społeczną.

Na wartości turystyczne Pienin składają się: malownicze widoki, niezbyt wysokie wzniesienia, które mogą pokonywać nawet dzieci i osoby starsze, łagodniejszy w porównaniu z najbliższymi górami klimat, wspaniała przyroda, zabytki historyczne i oryginalna kultura ludowa. Godny zwiedzenia jest cały Pieniński Pas Skałkowy. Taka wycieczka zajęłaby nam kilka dni. Poprzestajemy zatem na kilku wycieczkach po Pienińskim Parku Narodowym (Czorsztyn-Szczawnica) i sąsiednich terenach, zwłaszcza tam, gdzie znajdują się rezerwaty przyrody. Przyjmijmy, że wędrujemy po Pieninach w pierwszej połowie lipca. Najwygodniejszą bazą wypadową w Pieniny jest Krościenko lub Szczawnica. Stąd można urządzać wycieczki kilkugodzinne, półdniowe lub całodniowe w zależności od turystycznych kwalifikacji zwiedzającego. Liczne i stosunkowo dobrze utrzymane i oznakowane ścieżki uniemożliwiają zabłądzenie, pod warunkiem, że zwiedzający nie będzie zbaczał z trasy, co zresztą jest zabronione ze względu na ochronę przyrody.

Zacznijmy zwiedzanie Pienin od muzeum przyrodniczego, które mieści się w drewnianym budynku Dyrekcji Pienińskiego Parku Narodowego w Krościenku przy ul. Jagiellońskiej. W holu znajdują się dwie gabloty poświęcone geologii. W jednej pokazany jest rozwój Pienińskiego Pasa Skałkowego na przykładzie serii czorsztyńskiej. Są tu najrozmaitsze skały, jak margle opalinusowe z odciskami zwierząt, wapienie krynoidowe (biały i czerwony), wapień brachiopodowy itd. W drugiej gablocie zgromadzono skały osłony skałkowej lub spoza serii skałkowych, występujące na terenie Pienin, a także najważniejsze ogniwa wspólne oraz różniące poszczególne serie skałkowe w Pienińskim Pasie Skałkowym. Można tu oglądać bazalty, andezyty, wapienie, radiolaryty, żyły kalcytu, martwicę wapienną.

Na piętrze budynku znaj duje się właściwe muzeum. W gablotach pokazano zestaw grzybów żyjących na drzewach oraz rośliny charakterystyczne dla Pienin. Zgromadzono tu sporo chrząszczy, szczególnie z rodziny kózkowatych, których larwy odżywiają się głównie drewnem. Zbiory motyli są podzielone na leśno-zaroślowe, naskalne, łąkowe, wszędobylskie, zalatujące, nadrzeczne i przyosiedlowe. Warto dłużej zatrzymać się przy gablocie z niepylakiem apollo. Ten przepiękny motyl, szeroko rozprzestrzeniony w górach Europy i Azji, tworzy ogromną liczbę odrębnych form. Formy te są tu reprezentowane przez okazy z takich rejonów, jak Skandynawia, dolina Mozy, Alpy Szwajcarskie, bałkany, Pieniny, Tatry, Kauzaz, Syberia, Ural, Kraj Przyamurski, Pamir i Tybet. W muzeum znajdują się również niektóre gatunki pienińskich płazów i gadów, sporo ptaków zgromadzonych zgodnie z charakterem siedlisk, a także trochę ssaków, głównie drobnych. Oryginalnie wygląda duża plastyczna mapa Pienin, która może być pomocna w zaplanowaniu wycieczek po Pieninach.