Europa

Rosja – Moskwa

Moskwa to miasto-moloch, apokaliptyczne, zniewalające i pełne kontrastów. Mieszka tu co piętnasty Rosjanin. Barwne cerkwie i klasztory wyróżniają się zdecydowanie na tle szarych fasad socrealistycznych gmachów. Gdy wychodzi się na ulicę, wydaje się, że miastem rządzi ślepy traf, który skupił wjednym miejscu bezładną mieszaninę wioseczek. Młodzi biznesmeni sprzedają japońskie telewizory wprost z ciężarówek, a obok nich stoją babcie, zachwalające ziemniaki i koperek, uprawiane w ogródkach od 30 lat. Wszystko jest tu możliwe, a z biegiem czasu każda sprzeczność wyda się dostrzec tu normalna. Moskwa to lider rosyjskich przemian, a turyści mogą tu zobaczyć oszałamiające wręcz możliwości i perspektywy, które otwierają się przed tym wielkim krajem. Może nie pokochasz jego stolicy, może nawet znienawidzisz ją, ale z pewnością nie pożałujesz, że przyjechałeś tutaj.

Orientacja i praktyczne informacje

Ulice Moskwy układają się w szereg pierścieni wokół Kremla. Najbardziej oddalona od centrum obwodnica stanowi granicę miasta, ale większość zabytków leży wewnątrz Sadowego Kolca (ulicy Sadowej). Centrum miasta stanowią Plac Czerwony (Krasnaja Płoszczad) i Kreml. W pobliżu znajdują się dwie popularne ulice handlowe: Nowy Arbat (Nowyj Arbat), biegnący na zachód równolegle do niebieskiej linii metra, i ulica Twerskaja, prowadząca na północ wzdłuż linii zielonej. Ulica Twerskaja nosiła dawniej nazwę Gorkiego, a jej część prowadząca w stronę Sadowego Kolca nazywa się teraz Pierwaja Twerskaja-Jamskaja. Nie zgubisz się, jeśli przyjmiesz za punkty orientacyjne stacje i przebieg linii metra. Wszystkie autobusy i tramwaje mają jakiś przystanek przy jednej ze stacji. Kup sobie plan Moskwy z wykazem linii komunikacji miejskiej i ze spisem ulic. Zdarzają się plany nieaktualne, należy więc bardzo uważać przy zakupie.

Samoloty: Lotnisko międzynarodowe to Szeremietiewo-2. Co 10 min kursuje spod stacji metra bus z napisem “awtołaji”, wożący pasażerów na lotnisko. Na parterze terminalu można pobrać gotówkę na podstawie kart MC; tam też znajduje się bankomat Visa (całą dobę). Większość samolotów obsługujących linie krajowe startuje z lotnisk Wnukowo, Bykowo, Domodiedowo i Szeremietiewo-1. Taksówkarze zdzierają z pasażerów jak chyba nigdzie indziej.

Komunikacja miejska: Moskiewskie Metro jest wielkie, szybkie i sprawne. Pod względem funcjonalności i planowania urbanistycznego można je uznać za prawdziwe dzieło sztuki. Whod, oznacza wejście, wyhod – wyjście, wyhod w gorod – wyjście do miasta, natomiast perehod – przejście do innej linii lub stacji. Stacje obsługujące więcej niż jedną linię mają z reguły kilka różnych nazw. Metro kursuje codz. 6.00-1.00. Bilety autobusowe i trolejbusowe kupuje się w szarych kioskach z napisem projednyje biliety albo u kierowcy. Plan metra jest umieszczony na ścianie w wejściu do każdej stacji metra, można go też dostać w każdym kiosku.

Taksówki: Wypatruj okrągłych znaków z zielonym „T”. Jeśli nie znasz rosyjskiego, to na pewno przepłacisz. Wypytaj wcześniej o aktualną taryfę i uzgodnij cenę przed rozpoczęciem jazdy.

Noclegi

Można powiedzieć, że idea taniego podróżowania nie pojawiła się jeszcze w Moskwie. Nie ma wielkiego wyboru, zatem rezerwacja noclegu, zwłaszcza latem, jest konieczna.

Gastronomia

Jedzenie w restauracjach to luksus na jaki mogą sobie pozwolić jedynie zamożni obcokrajowcy i nowa moskiewska elita. Ceny dań są astronomiczne, nie uzasadnione bynajmniej przez smak i jakość. Zdarzają się oczywiście nieliczne wyjątki, ale są wręcz oblegane, więc rezerwacja stolika jest konieczna. W restauracjach, w których ceny są podane w dolarach, można płacić kartami kredytowymi lub rublami; dolary nie są już legalnie używanym środkiem płatniczym w takich transakcjach. Na mocy tego samego prawa ruble muszą być przyjmowane wszędzie, co otwiera podwoje supermarketów z towarami zagranicznymi dla wszystkich którzy mogą sobie pozwolić na zakupy w tych miejscach. Miłośnikom kuchni narodowych można polecić dania gruzińskie, które są zarówno smaczne jak i niedrogie. Jeśli wolisz kuchnię rosyjską, upewnij się że dostałeś czistyj stoł (czysty stół) – bez rozmaitych przystawek za które będziesz musiał słono zapłacić. Kawiarnie, znacznie tańsze niż restauracje, często oferują lepsze jedzenie – jedno czy dwa smaczne dania zamiast szerokiego wyboru dość przeciętnych. Budki z hot dogami, pizzą czy wodą sodową spotkasz niemal na każdym rogu ulicy. W niektórych mają niezłe jedzenie, inne zaś raczą czymś, co może niezbyt korzystnie wpłynąć na twój układ pokarmowy. Wszędzie w Moskwie można dostać lody.

Place targowe i supermarkety

Latem place targowe pełne są świeżych owoców i jarzyn, tańszych od kupowanych w supermarketach. Rolnicy z całej Rosji, a także Gruzini, Ormianie i Uzbecy, ściągają gromadnie do Moskwy z najlepszymi towarami. Targ Centralny, położony jest obok Starego Cyrku. Można też zrobić zakupy na Targu Ryskim. Wyjdź ze stacji i kieruj się stale w lewo, póki go nie zobaczysz. Bazary powstają spontanicznie wokół stacji metra. Sprzedawcy pojawiają się ok. 10.00 i handlują do 20.00.

Zwiedzanie

Plac Czerwony (Krasnaja Płoszczad)

W rzeczywistości nazwa placu ma niewiele wspólnego z czerwienią. Słowo krasnyj znaczyło „piękny” na długo przed przejęciem władzy przez komunistów. Zwiedzanie placu o długości 700 m może stać się poglądową lekcją historii i kultury Rosji. Po jednej jego stronie wznosi się Kreml historyczne i religijne serce Rosji, zarazem siedziba władz komunistycznych przez ponad 70 lat. Po przeciwległej stronie stoi GUM, Gosudarstwiennyj Uniwersalnyj Magazin (Państwowy Dom Towarowy), niegdyś targowisko, potem największy na świecie dom towarowy z marnymi artykułami konsumpcyjnymi, których dostarczała sowiecka gospodarka. Dziś jest to centrum handlowe z prawdziwego zdarzenia, urządzone w stylu zachodnim. Drugą pod względem wieku budowlą na placu jest sobór Wasyla Błażennego (Sobor Wasilija Błażennowo) z cebulastymi, wielokolorowymi kopułami. Na dole znajduje się wystawa ukazująca dzieje świątyni i walk Iwana Groźnego z Tatarami. Wejście do Mauzoleum Lenina, stojącego przed Kremlem, prowadzi też w pobliże muru kremlowskiego, gdzie pochowano m.in. Stalina, Breżniewa, Andropowa, Gagarina i Johna Reeda. Wychodząc z GUM-u, skręć w prawo w ul. Nikolskaja. Deptak ten prowadzi na Łubiankę, gdzie znajdowała się siedziba KGB. Stał tam także gigantyczny pomnik założyciela KGB – Feliksa Dzierżyńskiego.

Kreml

Kreml wznosi się w geograficznym i historycznym centrum Moskwy. To stąd rządził żelazną ręką Iwan Groźny, stąd Napoleon oglądał płonącą stolicę Rosji, to tu sprawował za żelazną kurtyną władzę Stalin. Tutaj też w 1991 r. rozwiązała się Rada Deputowanych co położyło kres historii Związku Radzieckiego. Kup bilety w kasie w Ogrodzie Aleksandrowskim po zachodniej stronie Kremla i wejdź przez wieżę Borowicką, stojącą w południowo-zachodnim rogu murów. Nie wolno wchodzić w szortach ani wnosić dużych toreb. Przy wejściu zwiedzający poddawani są kontroli. Zacznij zwiedzanie od Placu Soborowego nad którym lśnią najsłynniejsze w całej Rosji złote kopuły. W soborze Zwiastowania NMP (Błagowieszczeńskim) znajduje się jeden z najpiękniejszych rosyjskich ikonostasów ze świetlistymi ikonami Andrieja Rublowa i Teofana Greka. Naprzeciwko wznosi się kwadratowa bryła soboru Archangielskiego, miejsca wiecznego spoczynku carów, władających Rosją przed Piotrem Wielkim. Tu także można podziwiać ikony i freski utrzymane w żywej kolorystyce. W centrum Placu Soborowego leży sobór Zaśnięcia NMP (Uspieński). Wewnątrz, przy ścianie południowej stoi tron Iwana Groźnego. Za soborem Zaśnięcia NMP znajduje się pałac patriarchy z Muzeum Rzemiosła Artystycznego XVII wieku oraz sobór Dwunastu Apostołów, wzniesiony w XVII w. przez patriarchę Nikona jako odpowiedź na zdobny sobór Wasyla Błażennego, postawiony przez Iwana Groźnego. W obrębie murów kremlowskich mieści się tez Arsenał, gdzie zebrano najwspanialsze eksponaty sakralne, a także te świeckie, które nie znalazły miejsca w Ermitażu. W sali 3 wystawione są słynne jajka marki Faberge, z których każde otwiera się, ukazując cenną kunsztowną miniaturkę. W sali 6 można oglądać carskie trony, korony i szaty. W Skarbcu przylegającym do Arsenału zgromadzono jeszcze więcej kosztowności, m.in. 190-karatowy diament, należący niegdyś do carycy Katarzyny Wielkiej. Ogród Aleksandrowski (Aleksandrowskij Sad), gdzie kupuje się bilety do Kremla, to przyjemne miejsce, w którym można odetchnąć od spalin samochodowych, unoszących się w śródmieściu stolicy. Na północnym skraju parku znajduje się Grób Nieznanego Żołnierza, przed którym płonie nieustannie znicz ku czci wszystkich poległych w II wojnie światowej, zwanej przez Rosjan wielką wojną ojczyźnianą.

Plac Puszkina, Arbat i Patriarsze Prudy

Leżący w połowie drogi w górę ul. Twerską od Placu Czerwonego Plac Puszkina stanowi ulubione miejsce spotkań mieszkańców Moskwy. Zbierają się tu domorośli politycy, aby podyskutować i wręczyć petycje, a sekty religijne próbują werbować nowych wyznawców. W okolicy mają siedziby wszystkie ważniejsze rosyjskie agencje informacyjne. Być może właśnie dlatego plac stał się ostoją wolności słowa. Arbat, zamknięty dla pojazdów pasaż handlowy, był kiedyś symbolem głasnosti. Tu znajdowali przystań polityczni radykałowie, wyznawcy Kriszny, uliczni poeci oraz miłośnicy heavy metal (metallisti). Dziś natomiast mają tu swe siedziby m.in. McDonalds i United Colors of Benetton, co odebrało swoisty koloryt i znaczenie polityczne tej cieszącej się niegdyś złą sławą ulicy. Idź ul. Bolszą Bronną oboka McDonalds’a, aż do stóp wzgórza, po czym skręć w lewo w ul. Małą Bronną, a dojdziesz do Patriarszych Prudów, gdzie rozpoczyna się akcja “Mistiza i Małgorzaty” Michaiła Bułhakowa. Okolica ta, znana jako Margarita, cieszy się popularnością wśród bohemy studenckiej i emerytów, grających w domino na ocienionych brzegach sadzawki.