Europa

Bułgaria

Nie zniszczone przez człowieka plaże Morza Czarnego, wspaniałe klasztory, doskonale przygotowane stoki narciarskie – wszystko to sprawia, że Bułgaria stała się jednym z najchętniej odwiedzanych przez turystów krajem Europy Wschodniej. Prawie połowę powierzchni kraju zajmują góry: pasmo Starej Płaniny dzieli Bułgarię wzdłuż równoleżnika na dwie części od Sofii (Sofija) po Warnę. Góry Riła i Pirin rozciągają się na południe od Sofii. Z kolei na południe od miasta Płowdiw na miłośników górskich wycieczek czekają Rodopy. Mieszkańcy Zachodu powoli zaczynają zdawać sobie sprawę z korzyści, jakie może przynieść spędzenie urlopu w Bułgarii, a turyści mogą wręcz zagubić się wśród niezliczonych skarbów architektury i cudów natury, dostępnych tutaj za grosze. Pierwsze państwo słowiańskie, założone przez ludy bułgarskie (Protobułgarów) i osiadłe na Bałkanach plemiona rolnicze, powstało w roku 681. Wraz z przyjęciem chrześcijaństwa przez cara Borysa I w 865 r., kraj dołączył do chrześcijańskiej Europy. Wprowadzenie wspólnej religii przyczyniło się do wewnętrznego umocnienia kraju, a niezależność jaką cieszył się miejscowy Kościół przyczyniła się do utrzymania niezawisłości kraju zarówno od Patriarchy Konstantynopola, jak i od Kurii Rzymskiej. Potężne mocarstwo zaczęło podupadać po śmierci cara Symeona. Jednakże w 1187 r. powstało równie potężne drugie państwo bułgarskie, które w szybkim czasie rozciągnęło swoje granice od Morza Czarnego po Morze Egejskie i Adriatyk. W tym właśnie okresie zbudowano wiele klasztorów, pałaców i kościołów. Okres rozkwitu został gwałtownie zahamowany w XIV w. kiedy to Turcy osmańscy spustoszyli kraj i na pięć wieków uczynili z narodu bułgarskiego naród chłopów.

Bułgarskie odrodzenie narodowe nastąpiło w XIX w. – ponownie powołano wtedy do życia niezależny Kościół, stworzono podstawy pod budowę systemu szkolnictwa. Następnie, mimo iż Wielka Brytania i Francja chciały zachować integralność Imperium Otomańskiego, rosyjsko-bułgarska koalicja pod wodzą cara Aleksandra II pokonała siły tureckie, dzięki czemu Bułgaria zdobyta znaczne terytoria na Bałkanach. Bułgarzy nie cieszyli się długo owocami zwycięstwa i podczas wojen bałkańskich oraz I wojny światowej ich kraj utracił znaczną część swego terytorium. Podczas II wojny światowej Bułgarzy stanęli po stronie Niemiec, lecz w końcu zrozumieli swoją pomyłkę i przeszli na stronę Rosjan. Po wojnie stosunki ze Związkiem Radzieckim zacieśniły się, lecz komunistyczna struktura zarządzania osłabiła znacznie bułgarska ekonomię. Ostatecznie w 1989 r. Bułgarska Partia Komunistyczna odwołała swojego przywódcę i przeprowadziła wolne wybory, na mocy których w roku 1990 w kraju przejął władzę rząd niekomunistyczny. Mimo, iż od tego czasu zakres swobód obywatelskich znacznie się poszerzył, to jednak wielu Bułgarów dotkliwie odczuwa dławiący uścisk ograniczeń finansowych i niebotycznie wysokiej inflacji.

Komunikacja

Koszt przejazdu środkami transportu publicznego w Bułgarii wynosi około 0,5 $ za kilometr. Sieć kolei pokrywa swoim zasięgiem niemal cały kraj, pociągi jadą jednak bardzo powoli, są zatłoczone i przestarzałe. Istnieją bezpośrednie połączenia z Sofii do głównych miast kraju. Są trzy rodzaje pociągów; ekspres, pośpieszny i osobowy. Należy unikać pociągów osobowych, które zatrzymują się wszędzie, gdzie tylko widać jakiekolwiek oznaki cywilizacji. Jedyne bezpośrednie połączenie z Europą Środkową to połączenie z Budapesztem, stamtąd dopiero można przesiąść się na pociągi do innych miejsc docelowych. Bilety na trasy krajowe sprzedaje się na dworcach. Niestety, są one zwykle słabo oznakowane, zazwyczaj tylko cyrylicą. Powolne pociągi i rosnące ceny biletów sprawiają, że bardziej atrakcyjne jest podróżowanie autobusem. Na długie trasy prywatne przedsiębiorstwa oferują nowoczesne autobusy z klimatyzacją, toaletami a nawet z wideo, co kosztuje około 1,5 raza więcej od ceny biletów kolejowych. Bilety można kupić z wyprzedzeniem w biurze agencji, lub bezpośrednio przy wejściu do autobusu. Niektóre autobusy mają ustalone godziny odjazdu, inne wyruszają dopiero wtedy, gdy są pełne. Taksówki są dobrym środkiem poruszania się po większych miastach. Unikaj usług oferowanych przez prywatnych kierowców, odmawiaj płacenia w dolarach i nalegaj na jazdę z włączonym taksometrem (sus apparata). Zapytaj o odległość i o cenę za jeden kilometr, a następnie sam skalkuluj, ile będziesz musiał zapłacić za przejazd. Na lotnisku w Sofii nie płać więcej niż 10 $ za kurs do centrum. Poruszanie się autostopem pociąga za sobą duże ryzyko, a kierowcy coraz rzadziej zabierają autostopowiczów.

Przydatne informacje

Balkantourist, dawniej państwowe przedsiębiorstwo turystyczne, ma przedstawicielstwa w całym kraju. Biura często prowadzą wymianę waluty, rezerwują noclegi w hotelach i kwaterach prywatnych. Jednak w wypadku gdy nie mamy zamiaru rezerwować drogiej wycieczki lub luksusowego pokoju, uzyskanie potrzebnej informacji może stanowić duży problem. Jeżeli szczęście nie będzie ci sprzyjało w żadnym z biur turystycznych, pamiętaj, że niektóre hotele także posiadają cenną ofertę dla turystów. Publiczne toalety w Bułgarii to zazwyczaj zwykły otwór w podłodze. Warto więc mieć ze sobą małą kostkę mydła, papier toaletowy. Należy również pamiętać o tym, że według obowiązujących w Bułgarii przepisów drogowych piesi nie mają pierwszeństwa w ruchu ulicznym, a niektórzy kierowcy parkują na chodnikach, jeżeli nie znajdą lepszego miejsca. Mieszkańcy kraju przejawiają także całkowity brak tolerancji wobec homoseksualistów.

Komunikacja

W biurach podróży i w niektórych kurortach turystycznych często można porozumieć się po angielsku, lecz w terenie możesz polegać tylko na swojej znajomości bułgarskiego. Transliteracja bułgarska podobna jest do rosyjskiej, poza następującymi wyjątkami: x to h, w to szt, a b wymawiane jak bardzo krótkie, akcentowane y albo nie wymawiane wcale. Pamiętaj, że gdy Bułgarzy kręcą głową oznacza to „tak”, zaś gdy nią potrząsają, oznacza to „nie”. Należy mieć także świadomość, że wiele nazw ulic zostanie zmienionych, w miarę jak kraj coraz bardziej będzie się oddalał od swojej komunistycznej przeszłości, dlatego postaraj się znaleźć najbardziej aktualną mapę.

Gastronomia

Żywność w kioskach oferujących małą gastronomię jest tania. W kioskach kupić można: kebabczeta (małe hamburgery w kształcie kiełbasek), kanapki z salami, pizza, banitsa (paszteciki nadziewane serem), a także zwijańce. Warzywa i owoce sprzedawane są w płod-zelenczuk, pazar, jak i na ulicy. W czynnych całą dobę mini marketach kupisz ser, chleb, mleko i różnego rodzaju zakąski. Latem błogosławieństwem Bułgarii są przepyszne owoce, zwłaszcza pomidory i brzoskwinie. Spróbuj szopskiej sałatki, przepysznej sałatki z pomidorów, papryki, ogórków, cebuli i sera owczego. Gjuwecz to potrawa przyrządzona z mięsa, cebuli, papryki, pomidorów i innych warzyw. Warto także spróbować tarator podawanej na zimno zupy zrobionej z jogurtu, ogórka i czosnku. Poza tymi wspaniałościami, bułgarska kuchnia obejmuje także wiele potraw mięsnych. Godna polecenia jest kawiarnia, danie mięsne z dużą ilością cebuli i czasami także z dodatkiem jajka. Jest także wiele dań przyrządzonych z różnych organów zwierzęcych, takich jak mozik, czy ezik. Bułgarzy słyną ze swoich serów i jogurtów. Dobrze wymieszany airan (jogurt z wodą i kostkami lodu) i boza (takie same składniki jak piwo lecz bardziej gęste i o słodkim smaku) to popularne krajowe napoje, doskonałe do śniadania. Bułgaria eksportuje wodę mineralną, a miasta i wioski usiane są fontannami i ulicznymi kranikami. Nie wahaj się nabrać wody do butelki, by się nieco orzeźwić. Wyborne czerwone i białe wina produkuje się w wielu regionach. Mełnik słynie z czerwonego wina (południowy wschód), a na obszarach wokół dawnych stolic północnych i północno-wschodnich prowincji wytwarzają znakomite białe wina.