Szlak Dwóch Kopców

Opis monograficzny szlaku

ZWIERZYNIEC
Zwierzyniec należy do najciekawszych dawnych przedmieść Krakowa. Złożyło się na to przede wszystkim piękne położenie i bogatą historia. Zwierzyniec jest bowiem najstarszą podmiejską osadą, tu znaleziono jeden z najdawniejszych śladów pobytu człowieka w Polsce, tutaj prawdopodobnie mieli swe osady i świątynie (gontyny) nasi pogańscy przodkowie. Ze Zwierzyńcem związane są znane zwyczaje i legendy, tu też wznoszą się interesujące zabytki architektury.
Nazwa „Zwierzyniec” pochodzi prawdopodobnie od dużych obszarów leśnych, na których około XI w. założono zwierzyniec książęcy, służący jako miejsce polowań dla ówczesnych panujących. Drogą nadań królewskich teren ten w niedługim czasie przeszedł jednak w ręce prywatne.
W dokumentach z XIII w. spotykamy się z następującymi nazwami dzisiejszego Zwierzyńca: Sverincia (może od pogańskiego bożka, zwanego Swarożycem?), Suerincie, Zwerinczia, Zwerencia i Swerzincie. Obecne brzmienie nazwy pojawiło się w 1422 r. za Władysława Jagiełły i odtąd coraz powszechniej było używane. W latach 1838-54 Zwierzyniec był włączony do Krakowa, ostatecznie, zaś w 1909 r.
Salwator. Jest to nazwa osiedla, położonego w sąsiedztwie kościoła Św. Salwatora. Jego budowę rozpoczęto przed 1914 r. i w zasadzie ukończono w okresie międzywojennym.

Zwierzyniec
Zwierzyniec

Zwierzyniec i klasztor norbertanek na przestrzeni dziejów. Pierwsza, wzmianka o Zwierzyńcu z 1148 r. wiąże się z fundacją kościoła Salwatora przez Piotra ze Skrzynna, zwanego Duninem. Był on jednym z najmożniejszych panów za panowania Bolesława Krzywoustego. W miejscu, gdzie wznosi się dziś klasztor norbertanek, a obok którego biegł wówczas ważny trakt do Czech (Pragi), posiadał on obronne swe dworzyszcze. Po śmierci Piotra, poprzez córkę Beatrycze dobra zwierzynieckie przeszły w ręce jego zięcia, Jaksy Gryfity z Miechowa, również możnego pana i późniejszego rycerza krzyżowego. Jaksa, wzorując się na teściu, który sprowadził norbertanów pod Kalisz a norbertanki do Strzelna, postanowił ufundować nowy klasztor na Zwierzyńcu. Około 1162 r. sprowadził norbertanów (prawdopodobnie z Doxan w Czechach) i uposażył ich pięcioma wsiami: Zwierzyńcem, Przegorzałami, Zabierzowem, Bielanami i Bibicami. W 1254 r. Bolesław Wstydliwy zatwierdził wszystkie posiadłości klasztoru. Aż do XV—XVI w. było to opactwo żeńskie i męskie zarazem, skupiające się przy jednym kościele. W przeciwieństwie do wielu innych współczesnych mu zakonów – w tym od początku przeważał żywioł polski. Norbertanie wybudowali drewniany klasztor i murowany kościół, na miejscu rozebranego dawnego dworzyszcza Piotra Dunina i Jaksy. W 1225 r. spłonęła wieża kościoła. W tym samym roku biskup krakowski Iwo Odrowąż część zakonnic przeniósł do założonego przez siebie nowego klasztoru norbertanek w Dłubni (późniejsze Imbramowice). W 16 lat później wszystkie zabudowania prawie do fundamentów zniszczyli Tatarzy. Nim klasztor został odbudowany, norbertanie znaleźli schronienie w tymczasowych domkach z drzewa, pobudowanych wokół kościoła Św. Salwatora, lub też na Wawelu. Nowy klasztor był również przeważnie drewniany, natomiast kościół wzniesiono z cegły. W obawie przed nowymi wojnami całość obwiedziono murem obronnym. W 1366 r. klasztor wszedł w długotrwałe przez 272 lat trwające spory z miastem Krakowem o własność Błoń, które zawsze kończyły się przegraną klasztoru.

You May Also Like