Szlak Dwóch Kopców

W czasie okupacji (lata 1939-45) Niemcy zamierzali zbudować na Błoniach dzielnicę „rządową”, dla której Kopiec nie byłby jednak odpowiednim tłem. Kopiec miał więc zostać zniesiony, przy pozostawieniu fortyfikacji austriackich. Fortyfikacje zamierzano jednak uzupełnić trzema wieżami na kształt herbów Krakowa. Na szczęście plany te nie zostały wykonane. Od 18.I.1945 r. Kopiec stał się dodatkowo symbolem wyzwolenia Krakowa, bowiem mieścił się na nim punkt dowodzenia radzieckiego gen.-płk. Iwana Korownikowa, kierującego uwieńczoną powodzeniem walką z Niemcami.
Kopiec Kościuszki dziś i jutro. W czym leży wartość fortyfikacji wokół Kopca? Wypowiedzieli się na ten temat architekci i znawcy obronnej sztuki wojennej, a wśród nich: Janusz Bogdanowski, Karol Estreicher, Wiktor Zin i inni. Okazało się, że ten sam plan i bastionowy system obronny, co fort „Kościuszko”, ma największe dzieło fortyfikacyjne Kościuszki – twierdza West Point w Stanach Zjednoczonych. Fort ten jęst najciekawszy spośród ponad 30 fortów poaustriackih w okolicach Krakowa. Pisze inż. arch. Janusz Bogdanowski: (fort) „stanowi jedyny w Krakowie a rzadki w Europie przykład typowego zamkniętego fortu bastionowego o eklektycznym rozwiązaniu, zawierającym elementy szkoły francuskiej, a nawet włoskiej [..] Swym istnieniem zapewnia zwiedzającemu Kraków możność zapoznania się ze wszystkimi nieomal systemami obronnymi począwszy od najdawniejszych, poprzez średniowieczne mury, bramy i baszty miejskie, bastejowy rondel i tym podobne, aż po końcowy ich okres, właśnie Fort „Kościuszko”.

Kopiec Kościuszki
Kopiec Kościuszki

Niestety, w 1947 r. rozebrana została zachodnia część fortu, a tym samym znacznie uszczuplono wartość zabytku.
W neogotyckiej kaplicy bł. Bronisławy, wbudowanej w 1856 r. w murowany tambur, opasujący Kopiec, do około 1967 r. znajdowała się mała wystawa pamiątek po Kościuszce, ofiarowanych przez Amerykanów polskiego pochodzenia ze Stanów Zjednoczonych.
Nad problemem uporządkowania Kopca rozgorzała na łamach prasy krakowskiej (przede wszystkim „Echa Krakowa”) kilkuletnia dyskusja (1963-67). Ścierały się najbardziej różnorodne poglądy, począwszy od propozycji wyburzenia fortyfikacji, aż do pełnej ich rekonstrukcji włącznie. W tym czasie rozpoczynano i odstępywano od różnych prac porządkowych. Ostatecznie w 1973 r. przystąpiono do realizacji koncepcji W. Nowakowskiego z Miejskiego Biura Projektów.

You May Also Like