Kopalnia soli w Wieliczce

KOMORA VIII – „MIEJSKA”
Komorę tę nazwano „miejską”, albowiem nagromadzone w niej eksponat odnoszą się do historii miasta Wieliczki. U wejścia do sali ulokowano w gablotach różne znaleziska archeologiczne z terenu miasta. Oraz jego sąsiedztwa, a tuż za nimi umieszczono szereg dokumentów związanych z działalnością władz miejskich, tudzież przywileje królewskie dla miasta i cechów rzemieślniczych.
Najciekawsza wszakże jest tu okazała makieta panoramy miasta (nazwiska autorów widoczne są z prawej strony u dołu), wykonana wiernie według słynnej mapy Marcina Germano. Makieta daje bardzo interesujący obraz miasta według jego stanu w połowie XVII w. Centralne miejsce zajmuje zamek żupny, w którym mieściła się zawsze administracja królewskich żup krakowskich. Obok zamku, z lewej strony, tuż za kościołem parafialnym, widoczne są duże zabudowania najstarszego z zachowanych szybów, „Góry Regis”.
Z prawej natomiast strony widać ówczesną warzelnię soli, zasilaną solanką doprowadzaną korytem z szybu „Wodna Góra”. Szyb „Daniłowicza”, służący, obecnie turystom, usytuowany jest z tyłu za warzelnią, na skraju makiety z prawej strony; wyróżniają się także inne szyby wielickie czynne w owym czasie. Rozpoznać je można po dużych zabudowaniach. Wśród innych budynków zasługuje na uwagę szpital górniczy ufundowany w XIV w przez króla Kazimierza Wielkiego, oraz liczne kamienice mieszczańskie w obrębie dawnych murów miejskich.

KOMORA IX – „MODENA”
Ze względu na chronologię, zwiedzanie tej sali wypada rozpocząć od dwóch obrazów na prawo od wejścia. Pierwszy z nich przedstawia pracę tzw. „haspla”, tj. dużego kołowrotu poruszanego ręcznie, używanego w samych początkach istnienia kopalni (XIV w.) do transportu pionowego soli i drewna. Na drugim zaś obrazie oglądamy funkcjonowanie tzw. „koła deptakowego”, wprowadzonego w pierwszych latach XV w.: pozwalało ono zastąpić siłę ramion – ciężarem ciała.
Całe wnętrze komory zajmuje olbrzymi drewniany „kierat polski” z XVII w., znaleziony w kopalni przez Prof. A. Długosza i przeniesiony na to miejsce.
Warto zwrócić uwagę na 4 zasadnicze części kieratu: 1. wielkie poziome koło zębate, obracane siłą koni; 2. nieco mniejsze, pionowo ustawione koło ze szczeblami, jak u drabiny, na obwodzie, 3 konstrukcję drewnianą nad otworem szybowym, z wałem linowym ułożonym poziomo, co było charakterystyczne dla tego typu kieratu; 4. urządzenie hamulcze, z blokadą wału wprawianą w ruch przy pomocy układu dźwigni.

You May Also Like